Sosyal fobi tedavisinde kullanılan ilaçlar

thermometer-1539191_960_720

Ülkemizdeki doktor ve hastaların davranışlarını domine eden ilaç kullanımı kültürümüz hakkında daha önce birçok defa yazdım. Yine belirteyim, yerinde kararınca ve uzmanı ile danışılıp tartışılmış psikofarmaka tedavisi olumlu ve zorunludur. Kendi kafana göre ilaç almak veya tedaviyi yarıda bırakmak, bir yakının tavsiyesine uymak, cahilce yapılan paylaşımlara kanıp karar vermek gibi zararlı şeyler tehlikelidir, tavsiye edilmez.

Çoğu sosyal fobili insan aslında ilaç kullanmadan tamamen davranış ve bilişsel temelli destek tedavileri ile sosyal kaygılarını yani sosyal fobi ve buna bağlı yıkıcı ve ürkütücü panik ataklarını kontrol edebilir. Bu kontrolü psikoterapi seansları veya kendi kendine yardım metodları ile de edinebilirsiniz. Elbette bu ağır ve çoklu rahatsızlıklar olmayan vakalarda daha rahat ve kolaydır.

Yine de, “ilaca ihtiyacım var”, veya “konu hakkında bilgi sahibi olmak istiyorum” diyorsanız buyrun yazının devamına…

Yapılan bilimsel araştırmalar sadece ilaç kullanımının ve sadece psikoterapinin aynı derecede etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Ancak vakalardaki çeşitlilik, ilaç kullanmayı zorunlu kılan durumlar gibi nedenlerle çoğunlukla kullanılan metod ilaç ve destek terapilerin karışımı olan bir kurdur. İlaç tedavisinin özü, ilacın içindeki aktif maddenin kaygıyı, panik atakları ve depresyonu engelleyip, yeni geleceği varsayılan ataklara dair duyulan korkuyu azaltmak, kişide fiziki ve ruhsal rahatlama yaratmak, stresi azaltmaktır. Tüm ilaçlar eninde sonunda ilaç tedavisi kesildikten bir süre sonra etkisini yitirir.

Kaygı bozukluklarında ve özellikle sosyal kaygı bozukluğunda kullanılan ilaçlar zamanla gelişip günümüzdeki seviyeye gelmişlerdir. Eskiye oranla tedaviye yanıt verme, yan etkiler gibi birçok konuda iyileştirmeler gözlenmektedir. sosyal kaygı bozukluğu tedavisinde kullanılan ilaçlar kabaca dört gruba ayrılır.

SSRİ (Seçici Serotonin Gerialım İnhibitörleri) günümüzde en çok kullanılan ilaçlarıdır. 80´lerin son yarısında piyasaya sürülmüştür. Popüler olması düşük düzeydeki yan etkileri ve yüksek tedavi kapasitesi dolayısı iledir. Aşırı doz kullanımının bile herhangi bir sorun yaratmaması özellikle intihara eğilimli hastalarda yaşamsal öneme sahiptir. İlacın etkisi, kaygının engellenmesi ve azaltılması olarak gözlenir. İlacın kullanılmaya başlanmasından itibaren iki ila dört hafta arası bir sürede yüksek oranda iyileştirmeler gözlenir. Ortalama bir yıllık ilaç tedavisini izleyen birkaç aylık ataksız bir dönemden sonra azar azar düşen doz miktarı ile ilaç kesilir. Görülme olasılığı olan yan etkiler bulantı, uyku bozuklukları, kilo alma, ağız kuruluğu, yorgunluk hissi, kabızlık ve cinsel iştahsızlık olarak gözlenebilir. SSRİ ilaçları depresyon tedavisinde de kullanılmaktadır. Bağımlılık yaratma riski yoktur. Fluoxetine, Sertralin, Citalopram, Paroxetin, Fluvoksamin gibi örnekler verilebilir.

SNRİ (Seçici Noradrenalin Gerialım İnhibitörleri) 1990´lı yılların ortalarından itibaren kullanılmaya başlanan bir ilaç grubudur. SSRİ´lerden sonraki bir model olarak sayılır. Effexor (bilinen ismi ile Venlafaxin), Cymbalta, İxel bu gruba örnek verilebilir. Ağız kuruluğu, kabızlık, görme bozuklukları, yorgunluk hissi, uykusuzluk, baş ağrısı ve diyare yan etkiler olarak gözlenebilir.

MAOİ (Monoamin Oksidaz İnhibitörleri) Sosyal kaygı bozukluğu ve panik atak tedavisinde kullanılıp başarı ile denenmiş eski dönem bir ilaç grubudur. Öncelikle anti depresan olarak kullanılan bu grup sonraları kullanım alanını kaygı bozukluğunu da kapsar bir şekilde geliştirmiştir. Bu ilaç turu 50´lerde kullanılmaya başlanıp günümüzde az tercih edilen bir gruptur. Tranılsıpromine, Moklobemid ve Fenelzin olarak örneklendirilebilir. Genellikle dirençli ve zor vakalarda tercih edilirler. Yan etkileri arasında aşırı kilo alma, uykusuzluk ve cinsel bozukluklar olağan olanlardır.

BENZODİAZEPİNLER 70´lerde ortaya çıkan bir ilaç türüdür. En tanınmışları Alprazolam (Xanax), Klonazepam (Rivotril) ve Diazepam (Diazem) dir. Hızla etki gösterir. Bağımlılık riski yüksektir. Aşırı yorgunluk yaratır. Bilişsel bozukluklara yol açıp baş dönmesi, cinsel bozukluklar, terleme ve titreme, aşırı uyku, bağımlılık yaratma gibi yan etkilere neden olabilirler. Sosyal kaygı bozukluğu tedavisinde birinci tercih olarak kullanılmazlar.

Sosyal kaygı bozukluğu tedavisinde, kullanılan ana ilaç tedavisinin yanı sıra bazı yan etki önleyici tedavi edici ilaçların kullanılması da olağan bir durumdur. Sosyal fobinin panik ataklar ve diğer kaygı bozuklukları, psikolojik bozukluklar ve diğer bazı somatik bozukluklarla da birlikte görüldüğü unutulmamalıdır. Yine kaygı, stres ve panik ataklarla ilintili olumsuz algılanan fiziki, bilişsel ve ruhsal belirtiler de farmakolojik yollarla tedavi edilebilir.

Belirtildiği gibi benzodiazepinler bağımlılığa ve yan etkilere daha açık potansiyelli nedeni ile ile hamilelerce kullanılmaması ve diğer türden ilaç seçimi daha yerinde uygun bir seçimdir. Bağımlılığa meyilli ve intihar teşebbüs riski yüksek olan hastalarda dikkatli olunmalıdır.

Belirtildiği üzere doktor ile olan dialog, ilacın yapısı, etki süresi, yan etkileri, dozaj ve kesinti zorlukları gibi konularda bilgi sahibi olmanıza neden olur. İlaç alımında doktor tavsiyesinin dışına çıkılmaması önemlidir. Bazı ilaçlar bağımlılık yaratırken bazıları özkıyım (intihar) riskini yükseltebilir. Bazı ilaçların yarılanma süresi diğerlerine göre daha uzundur.

İlaç tedavisi sırasında alkol kullanımı, bazı yiyecek ve içeceklerin alınması önerilmez. Doktordan alınacak kapsamlı bilgi bu konularda dikkatli olmak için yeterli olacaktır. Günlük spor, beslenme alışkanlıkları ve kendi kendine yardım tekniklerinin psikososyal destek ile kombine edilmesi de en az psikoterapi ve tek başına ilaç tedavisi kadar etkili olabilmektedir. Daha ayrıntılı bilgiyi kitaptan ve diğer yazılarımdan edinebilirsiniz.

Saygılarımla…

Hasan Durna, uzman psikoterapist

http://www.kitapyurdu.com/yazar/hasan-durna/192235.html

http://www.kitapavrupa.com/yazar/hasan-durna/192235.html

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s