Psikolojik sağaltım sürecinde terapötik ittifak ilişkisinin önemi…

Freud's_couch,_London,_2004_(2)

Foto: Freud’un divanı (küçük bir ayrıntı, görülen halı ve kilimler türk halı ve kilimleridir)

Lisans öğrencisi iken okul yıllarımda psikoterapi konusunda öğrendiğim ilk şeylerden birisi terapötik bağ kurmanın nasıl olabileceği ve bu ilişkinin sağaltım sürecindeki etkisi idi.

Elbette benim dönemimde geçerli ve popüler olan akım psikodinamik / psikoanalitik ekol olduğu için genellikle o akımın görüşleri ve kuralları tartışılır, o akımın gözü ile meslek, hasta, tanı vs vs yorumlanırdı.

Üstündeki kıyafetin nasıl olacağı olamayacağı, görüşme odasına kişisel resimlerin asılıp asılamayacağı, hangi üslubun kullanılacağı ve ne kadar kişisel ne kadar profesyonel olunacağı gibi konulara kafa yorardık.

Elbette bunlar o zamanlar için saçma veya gereksiz şeyler değildi ve hala da değiller. Günümüzde de hemen hemen tüm psikoterapi okullarında az veya çok kullanılan bir kavram terapötik iliski ve bu ilişkinin sağaltım sürecine etkisi.

Günümüzde sadece bu olgudan hareketle psikoterapi uygulaması yapan psikoterapisler olduğu gibi, https://www.bonding-psychotherapy.org/, terapötik ilişki ve bağlanma temelli kısa dönem terapileri de,  https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2F0033-3204.42.4.532, bağlanma, ilişkide yaşanan kopmalar, ilişki kurmada yaşanan zorluklardan hareket ederek çözümlere ulaşmaya çalışan terapistler de var.

Zamanla, çalıştığım faklı kurumlardan edindiğim tecrübelerle, bu ilişkiyi kurmanın aslında o yazılanlardan farklı olduğunu gördüm. Küçük çocukların yanında olmak için yerde oturmanın, diz çökerek göz seviyesinde konuşmanın, korkunun yaşandığı yer kalabalık bir meydansa orada alıştırmalar yapmanın, mikroplardan konuşmak yerine birlikte çöp karıştırmanın daha etkili olduğunu anladım. Konudan bağımsız görünen bir anda, albüm karıştırarak dostlardan, sevgi, özlem ve üzüntüden bahsetmenin, bazansa hiç konuşmadan sessizce beklemenin bu ilişkiyi nasıl güçlendirdiğini gözledim.

Peki gerçekten bu bağ sağaltım, yani iyileşmeye giden yolda anlatıldığı ya da hissedildiği kadar önemli bir faktör müdür?

Bazı ekollere bakarsan evet. Hatta onlara göre bu bağ olmadan sağlıklı ve kalıcı bir değişim olmaz, hasta sürekli o eski saplantılarına, davranış kalıplarına vs takılıp kalır ve sorunun temeline inemeden onunla cebelleşip durur.

Daha önceki bir yazımda İlaçlar hakkındaki beklentiler ve ilacın etkisini alınan ilacın bile oluşturulan beklenti veya önyargı ile daha az veya daha fazla etkili olup olmadığından bahsetmiştim.

Psikoterapinin erken dönemlerinde kurulan güçlü bağın ve o bağın gerçekçi hedefler, gerçekçi çalışma metodları ile uyumlu olmasının önemi elbette tüm terapi ekollerinde gözlenilen ortak bir fenomen.

Ancak buna rağmen psikoterapi ve psikoterapistin sağaltım sürecindeki rolü çok ama çok da büyük değildir. Bazı terapistler daha etkili, bazıları daha etkisizdir. Bazan yaşamın olağan akışındaki değişimler terapi sürecinden daha etkili sonuçlar vermekte.

Ayağı kırılan birisi elbette en hızlı, en ucuz, en etkili ve en kalıcı tedaviyi almak, en kısa sürede günlük yaşamına geri dönmek ister. Oturulan bekleme salonunun, yatılan sedyenin, alçıyı saran kişinin, ilacı yazanın, ne yapılması hakkında bilgi verenin önemi ve özellikleri genellikle o yardım alınan anda ve alınan yardımın gerçekten işe yarar olup olması halinde hissedilir.

Sonra… Sonra unutulur gider…

Kalıcı olan, alınan yardımın işe yarayıp yaramadığıdır. Ayağındaki kırık doğru kaynadı mı, kısa sürede iyileşti mi, günlük yaşamı fazla olumsuz etkiledi mi?.. Önemli olan budur.

Yapılan bir çok bilimsel araştırma onlarca yıldır uygulanan online terapilerin en az geleneksel tedavi türleri kadar etkili olduğu ve zaman, ekonomi günlük stres gibi faktörleri de işin içine katınca çok daha yararlı, çok daha etkili olduğunu göstermektedir.  https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/15228830802094429?scroll=top&needAccess=true&journalCode=wths2,  https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29145746

Aynı pozitif sonuçların kendine yardım (self-help) müdahalelerinde, o metodların da etkili, sonuç veren teknikler olduğunu göstermekte. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23777192,  https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/027273589390039O

Bazı terapiler bazı problemleri çözmek için yaratılmış ve bazı metodlar sadece o problem için en uygun seçenektir. Vakaların ağırlığı, karmaşıklığı, diğer tanılarla birlikte görülüp görülmemesi, özkıyım riski gibi bir sürü sebepler elbette yüz yüze görüşme ihtiyacını, ilaç tedavi ve takibi zorunluluklarını yaratsa da bir çok vaka klasik tedavi metodları ile ele alınmak zorunda değil artık.

Öyleyse niçin hala eski ve bir sürü eksikliği olan metodlarda ısrar ediyoruz?  Niçin para ve zaman kaybı olan şeylere daha önemliymiş etiketi yapıştırıyoruz? Niçin kendimize eziyet etmekten hoşlanıyoruz?

Yardım alanın aldığı yardım hakkında bilgi sahibi olup olmaması ve yardım verenin verdiği yardımla ilgili bilgi verip vermemesi ile de alakalı olabilir.

Mesleğe adım attığım ilk yıllarda dahi, haftada en az üç defa ve ortalama beş yıl gidilen bir terapi metodunun, pek bana uymayan, getirisi götürüsünden fazla olmayan bir metod olduğunu hissetmiştim.

Sorunu çözmek bazan onunla yaşamayı öğrenmek olsa da aslında en arzu edilen şey o sorundan kurtulmaktır. En etkili biçimde ondan kurtulman ideal olanıdır.

Çölde kalıp susamışsan o suyu altın kadehte, bakır bardakta, toprak çömlekte, avuçlayarak ya da başını suya sokarak içip içmediğinin önemi yoktur.

Tek önemli olan suyu bulup onu kana kana içmen, susuzluğunu gidermendir.

Sağlıcakla kalın

https://www.kitapyurdu.com/yazar/hasan-durna/192235.html

http://www.kitapavrupa.com/yazar/hasan-durna/192235.html

/Hasan Durna

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s